Oddział Zapobiegania Nawrotom F10 jest całodobowym, terapeutycznym oddziałem szpitalnym, o profilu psychoedukacyjnym i rehabilitacyjnym, przeznaczonym dla pacjentów z doświadczeniem psychozy, w szerokim tej diagnozy rozumieniu, tj, od ostrych wielopostaciowych zaburzeń psychotycznych, przez psychozy schizofreniczne, zaburzenia schizoafektywne, przewlekłe zaburzenia psychotyczne, do chorób afektywnych. Do oddziału przyjmowani są pacjenci po kryzysie, w fazie ustępowania choroby lub w remisji, niewymagający ścisłego dozoru (oddział ma charakter otwarty i nie zabezpiecza chorych w ostrej fazie), po wstępnej konsultacji kwalifikacyjnej.
Do czynników dyskwalifikujących zaliczamy: zachowania agresywne i autoagresywne, tendencje samobójcze, objawy wytwórcze i zaburzenia myślenia uniemożliwiające udział w zajęciach grupowych oraz czynne uzależnienie od narkotyków, alkoholu czy leków. Abstynencja od tych substancji jest wymagana i monitorowana, a w razie jej złamania, pacjent jest wypisywany w trybie natychmiastowym.
Zasady te reguluje kontrakt terapeutyczny – regulamin, który pacjent podpisuje po zapoznaniu się z nim i akceptacji warunków umowy. W kontrakcie, poza wymaganiem abstynencji, ujęte są podstawowe zasady społeczności terapeutycznej w szpitalu, jak cisza nocna, czy zachowanie tajemnicy i wzajemnego szacunku.
Oferta terapeutyczna w oddziale obejmuje społeczność terapeutyczną oraz pakiet zajęć obowiązkowych i fakultatywnych. W programie podstawowym mieszczą się:

  • Psychoedukacja
    • o wykłady na temat choroby, leczenia, teorii podatności i stresu, objawów zwiastunowych, profilaktyki.
    • o warsztaty edukacyjne podczas których kontynuowane są tematy poruszane na wykładach.
    • o spotkania dla rodzin – grupy edukacyjno – wsparciowe na podobne jak dla pacjentów tematy.
  • Rehabilitacja:
    • o gimnastyka – zajęcia poprawiające sprawność, koordynację ruchową i orientację przestrzenną, zwiększające wydolność fizyczną, pomagające rozładować napięcia mięśni i odreagować stres oraz zapobiegające otyłości.
    • o trening relaksacyjny – stosujemy relaksację Jacobsona i trening autogenny Schultza, są to metody pomagające w rozładowaniu napięć, wzmacniające koncentrację uwagi, relaksacja może zapobiegać stanom lękowym lub przeciwdziałać im, a także poprawia nastrój i samopoczucie pacjentów.
    • o zajęcia integracyjne – pacjenci pracują nad zwiększeniem zaufania do siebie nawzajem i do grupy, wykonują zadania zorientowane na wspólne działanie i na współpracę, dążą do osiągnięcia celu grupy, bez rywalizacji.
    • o wycieczki edukacyjno-rekreacyjne są okazją do ćwiczenia zdolności organizacyjnych, planowania, współpracy i negocjacji.
    • o warsztaty inicjatyw – zajęcia, na których pacjenci ćwiczą umiejętność autoprezentacji.
  • Zajęcia treningowe:
    • trening umiejętności społecznych to uczenie adekwatnego reagowania w sytuacjach interpersonalnych. W toku tych ćwiczeń wykorzystujemy techniki modelowania określonych zachowań, odgrywanie ról i udzielanie informacji zwrotnych, pacjenci są zachęcani do wypróbowywania nowych sposobów zachowania się w środowisku społecznym.
    • trening metapoznawczy – nowa, wysoce ustrukturyzowana, metoda pracy ze zniekształceniami poznawczymi występującymi w psychozach z odpowiednio zaprojektowanymi ćwiczeniami.
  • Psychoterapia:
    • o terapia grupowa oparta jest na modelu terapii interpersonalnej proponowanej przez Yaloma zaadoptowanym do warunków oddziału stacjonarnego, uczestników grupy stymuluje się do udzielania wsparcia, zadawania pytań, zastanawiania się nad tym, co zostało lub nie zostało powiedziane, dzielenia się skojarzeniami i myślami, duży nacisk kładzie się na analizowanie relacji między członkami – tzn. „tu i teraz”.
    • o podtrzymująca terapia indywidualna to towarzyszenie pacjentowi w jego przeżyciach przez cały okres leczenia, dawanie oparcia i poczucia bezpieczeństwa, osoba lecząca się ma możliwość omówienia swoich problemów, ustala plan i cele pobytu, wyznacza sobie zadania, w których wypełnianiu wspierają go osoby prowadzące.
    • o muzykoterapia to skuteczna metoda w pracy nad ekspresją i kontrolą emocji, nad wyrażaniem siebie. Aktywny kontakt z muzyką może zmniejszać napięcia lękowe i przeciwdziałać tendencjom do wyizolowania się z otoczenia.
    • psychorysunek – na zajęciach tych pacjenci mający trudności w wyrażaniu własnych przeżyć korzystają z możliwość niewerbalnego wyrażania swoich emocji i trudności, co może pomagać w pokonywaniu wewnętrznego oporu w kontaktach interpersonalnych.
    • o terapia dla osób słyszących głosy – oparta na modelu CBT oferta dla osób, które mimo farmakoterapii, przewlekle doświadczają omamów, praca nad monitorowaniem objawów i ich kontrolą i stopniowym wygaszaniem.
  • Warsztaty zdrowienia nowe podejście do zaburzeń psychotycznych i nowa propozycja
  • Wzajemny wpływ pacjentów na siebie może przyspieszyć proces leczenia poprzez własne zaangażowanie i aktywne uczestniczenie w zajęciach, wzajemną pomoc i wsparcie, dzielenie się swymi przeżyciami i wspólną organizację czasu. Osoby leczące się w oddziale F10 podejmują różne zadania jak: prowadzenie zebrania społeczności, organizację wycieczki dla grupy, dyżury, redagowanie gazetki oddziału itp.
    Zajęcia dodatkowe – dla chętnych – odbywające się po południu i wieczorami, są stałym uzupełnieniem oferty terapeutycznej oddziału. W grupie wsparcia dla byłych pacjentów oddziału uczestniczy jeden z terapeutów, moderujący przebieg spotkań; osoby wypisane przychodzą opowiedzieć o swoich osiągnięciach, lub po wsparcie, w trudniejszych momentach, pacjenci oddziału mogą spotkać młodych ludzi z podobnym doświadczeniem psychozy, ale na innym etapie chorowania i zdrowienia. Zapraszamy też pacjentów na trening poszukiwania pracy, wieczorne zajęcia z terapii tańcem i ruchem, warsztaty teatralne, a także grupę modlitewną.
    Integralną częścią pracy terapeutycznej jest praca z rodzinami osób leczących się w Oddziale Zapobiegania Nawrotom. Zapraszamy bliskich naszych pacjentów do udziału w edukacyjno – wsparciowych spotkaniach grupowych, w razie potrzeby możliwa jest także konsultacja rodzinna.

    Joanna Krzyżanowska-Zbucka
    Kierownik Oddziału Zapobiegania Nawrotom F10

    e-mail:krzyzano@ipin.edu.pl